W pustyni i w puszczy

Powieść przygodowa Henryka Sienkiewicza, wydana po raz pierwszy w 1911 roku i od dawna obecna w kanonie polskiej literatury dla młodych czytelników. Akcja rozgrywa się w Afryce w czasie powstania Mahdiego w Sudanie. Bohaterami są czternastoletni Staś Tarkowski i ośmioletnia Angielka Nel Rawlison, dzieci inżynierów związanych z zarządem Kanału Sueskiego.

Dzieci zostają uprowadzone jako zakładnicy przez zwolenników Mahdiego, przywódcy powstania skierowanego przeciwko Anglikom. Stasiowi udaje się uwolnić siebie i Nel od porywaczy, po czym oboje, w towarzystwie zbiegłych niewolników Kalego i Mei, ruszają w wielomiesięczną wędrówkę przez pustynie i puszcze kontynentu. Po drodze mierzą się z chorobą, głodem, dzikimi zwierzętami i wrogością ludzi, a ich los zależy przede wszystkim od odwagi i zaradności chłopca.

Utwór opowiada o odpowiedzialności za słabszych, przyjaźni i dojrzewaniu w skrajnie trudnych warunkach. Jest lekturą szkolną w klasie VI. Wydanie ukazało się w serii „Błękitna Biblioteka”.