Upadek króla królów. Rewolucja irańska, zwycięstwo teokracji i przekleństwo religijnego nacjonalizmu

Bestseller „New York Timesa” • Finalista Kirkus Prize

Analiza strategicznego błędu końca XX wieku,

który otworzył epokę religijnego nacjonalizmu i długotrwałej konfrontacji ze Stanami Zjednoczonymi

To opowieść o jednym z najważniejszych wydarzeń XX wieku – rewolucji irańskiej. O narodzinach religijnego nacjonalizmu, politycznej krótkowzroczności i dramatycznych konsekwencjach, które wstrząsnęły światem i do dziś rezonują w globalnych napięciach.

W sylwestrową noc 1977 roku prezydent USA Jimmy Carter podczas wizyty w Teheranie wzniósł toast za króla królów, szacha Mohammada Rezę Pahlawiego, nazywając Iran „wyspą stabilności”. Kraj dysponował wtedy jedną z największych armii świata, czerpał miliardy z ropy, stolica rozkwitała, brutalnie tłumiono opozycję, duchownych trzymano w ryzach, a szach uchodził za nietykalnego sojusznika USA w zimnej wojnie.

Czternaście miesięcy później, w styczniu 1979 roku, monarcha uciekł z kraju. Iran ogarnęła rewolucja pod wodzą charyzmatycznego ajatollaha Chomeiniego, a nieudana próba odbicia zakładników w ambasadzie USA na trwałe nadwyrężyła pozycję Ameryki. Spektakularne sukcesy Iranu zostały zaprzepaszczone. Jak to możliwe, że Stany Zjednoczone nie dostrzegły nadchodzącej katastrofy?

Upadek króla królów to lektura dla każdego, kto chce zrozumieć współczesny Bliski Wschód. Autor przekonuje, że rewolucja irańska była równie przełomowa jak rewolucje francuska czy rosyjska. To tam narodził się wzorzec gniewu religijnych mas przeciw świeckim elitom – zjawisko, które obserwujemy dziś od Azji po Europę i Stany Zjednoczone.

To nie tylko lekcja historii, lecz także ostrzeżenie