To, o czym nie mówimy

Elizabeth Strout, amerykańska pisarka znana z uważnych portretów zwyczajnych ludzi, tym razem opuszcza świat swoich wcześniejszych książek i przedstawia zupełnie nowych bohaterów. W centrum powieści stoi Artie Dam, nauczyciel historii w liceum, którego uczniowie uwielbiają. Pomaga im przejść przez trudności dorastania i dla każdego ma życzliwe słowo.

Życie Artiego wygląda na udane i spokojne. Mieszka z żoną, a w weekendy żegluje po zatoce Massachusetts. Otoczenie widzi w nim człowieka ciepłego i pogodnego. On sam zmaga się jednak z narastającym poczuciem osamotnienia, którego nie umie nazwać ani wyjaśnić. Nosi w sobie sekret i planuje coś, co ma na zawsze odmienić jego świat.

Szkolna codzienność, rozmowy z nastolatkami i weekendowe rejsy tworzą tło, na którym stopniowo ujawnia się wewnętrzne pęknięcie bohatera. Im bardziej inni polegają na jego spokoju i życzliwości, tym wyraźniej on sam czuje, że nikt nie zna go naprawdę.

Strout opowiada o rozdźwięku między tym, jak widzą nas inni, a tym, co przeżywamy naprawdę. Jej bohater zastanawia się, dlaczego ludzie tak rzadko mówią prawdę, i dochodzi do wniosku, że szczerość oznaczałaby mówienie rzeczy, których otoczenie nie chce słyszeć albo nie potrafi zrozumieć. Tytuł odsyła właśnie do tej sfery przemilczeń, obecnej w małżeństwie, przyjaźni i pracy.

Ważnym motywem jest obraz ludzi poruszających się przez życie jakby po omacku. Wyciągamy rękę i wydaje nam się, że kogoś dotknęliśmy, choć najczęściej dostrzegamy tylko drobne fragmenty cudzej, a nawet własnej osobowości. Powieść pyta, na ile możliwe jest prawdziwe poznanie drugiego człowieka.

Książka dotyka tematów miłości, straty i cichych dramatów, których nie widać z zewnątrz, ale mówi też o uldze i poczuciu wolności, jakie pojawiają się po zrzuceniu ciężaru tajemnic. Poważne zagadnienia autorka łączy z czułością wobec postaci i dyskretnym humorem.

Proza Strout opiera się na szczególe, niedopowiedzeniu i codziennych rozmowach, w których najważniejsze bywa to, co pada mimochodem. Akcja rozwija się spokojnie, a napięcie wynika z tego, co bohater ukrywa i co zamierza zrobić.

Autorka jest laureatką Nagrody Pulitzera za „Olive Kitteridge”, a jej książki, między innymi „Mam na imię Lucy” i „William”, ukazywały się w wielu krajach. „To, o czym nie mówimy” można czytać bez znajomości wcześniejszych tytułów. Z języka angielskiego przełożyła Kaja Gucio.