Szpital w piekle. Historia lekarzy-więźniów w Auschwitz

Bogdan Musiał przedstawia historię lekarzy, którzy trafili do Auschwitz jako więźniowie, a następnie pracowali w obozowych szpitalach. Ich wykształcenie pozwalało niektórym pomagać chorym i zwiększało własne szanse przeżycia. Nie oznaczało jednak swobody działania. Lekarze więźniowie byli podporządkowani personelowi SS i pracowali w systemie, w którym dostęp do leczenia, selekcje oraz przemoc decydowały o życiu innych osadzonych. Książka bada, jakie możliwości pomocy istniały w tych warunkach i jakie granice wyznaczała im struktura obozu.

Autor rekonstruuje rozwój Auschwitz od powstania obozu w 1940 roku do ewakuacji w styczniu 1945 roku. Opisuje organizację opieki nad chorymi i zmiany zachodzące wraz z rozbudową kompleksu obozowego. Przedstawia codzienną pracę więźniów, warunki sanitarne, system pracy przymusowej oraz procedury selekcji. Szczególną uwagę poświęca temu, jak funkcjonowały obozowe szpitale pod kontrolą SS i jak medycyna została uwikłana w mechanizmy prześladowania i zagłady.

W książce pojawia się także działalność lekarzy w obozowym ruchu oporu. Niektórzy starali się zdobywać leki, organizować pomoc dla współwięźniów, dokumentować zbrodnie i przekazywać informacje poza obóz. Takie działania odbywały się równolegle z obowiązkami narzucanymi przez sprawców. Musiał pokazuje napięcie między próbami ratowania ludzi a przymusem uczestniczenia w decyzjach podejmowanych w warunkach terroru. Omawia również eksperymenty medyczne i sposoby, w jakie władze obozowe wykorzystywały wiedzę lekarską.

„Szpital w piekle” opiera się na badaniach archiwalnych i skupia na funkcjach oraz dylematach lekarzy więźniów. Historia tej grupy służy zarazem do pokazania działania całego systemu Auschwitz: zależności między personelem SS, więźniami wykonującymi określone zadania i ludźmi pozbawionymi możliwości uzyskania pomocy. To opracowanie historyczne o granicach działania w sytuacji skrajnego przymusu, a także o osobach, które mimo tych ograniczeń próbowały ocalić innych i zachować świadectwo popełnianych zbrodni.