Szkice estetyczne

„Szkice estetyczne” to zbiór rozważań Stanisława Ignacego Witkiewicza o malarstwie, pięknie i sposobach oceny dzieł sztuki. Autor rozwija zagadnienia podjęte wcześniej w „Nowych formach w malarstwie i wynikających stąd nieporozumieniach”. W przedmowie do pierwszego wydania wyjaśnia, że rozmowy z czytelnikami skłoniły go do dokładniejszego przedstawienia spraw, które w poprzedniej książce mogły pozostać niejasne. Teksty ukazały się po raz pierwszy w 1922 roku.

Witkacy pyta, czym różni się przeżycie estetyczne od zwykłej przyjemności płynącej z rozpoznania przedmiotów na obrazie. Rozważa znaczenie kompozycji, barw i ich wzajemnych relacji, a także to, czy wartość malarstwa należy mierzyć podobieństwem do widzialnego świata. Wyjaśnia własne pojęcie Czystej Formy i związany z nim sposób odbierania sztuki. Interesuje go zarówno obraz jako samodzielna konstrukcja, jak i język, którym krytycy oraz widzowie próbują opisać jego działanie.

W zbiorze znalazły się polemiki z innymi teoriami artystycznymi. Witkacy omawia poglądy Antoniego Buszka dotyczące sztuki monumentalnej i kształcenia twórców, a także krytycznie odnosi się do koncepcji Leona Chwistka. Zastanawia się nad relacją między dawnym a współczesnym malarstwem, nad pojęciem formy oraz nad kryteriami oceny pojedynczych dzieł. To lektura dla osób zainteresowanych polską awangardą, filozofią sztuki i sporami o sens nowoczesnego malarstwa.