Świat Lalki

Stanisław Wokulski i Izabela Łęcka są postaciami fikcyjnymi, ale Warszawa przedstawiona w „Lalce” istniała naprawdę. Było to miasto arystokratów i bankierów, kupców i dorobkiewiczów, subiektów i nędzarzy, idealistów i oportunistów. Bolesław Prus znał je znakomicie i z dużą precyzją opisywał jego codzienność, choć nie każde jego oblicze mógł pokazać.

Historyk Andrzej Chwalba czyta powieść nie jak literaturoznawca, lecz jak badacz epoki. Przygląda się miejscom, obyczajom, wydarzeniom politycznym i strukturze społeczeństwa, wskazując zarówno to, co Prus zaczerpnął z rzeczywistości, jak i to, co pominął. Sprawdza, jak wyglądało życie na warszawskich ulicach, czym żyły salony, o czym rozmawiało drobnomieszczaństwo i jak wielu mieszkańców żyło w skrajnej biedzie. Zastanawia się też, czy w świecie tak pełnym kontrastów i konfliktów rzeczywiście można było w kilka miesięcy dorobić się fortuny na dostawach wojennych, jak uczynił to bohater powieści.

Autor opowiada o tym, co znalazło się na kartach „Lalki”, oraz o tym, czego pisarz nie mógł opisać z powodu carskiej cenzury. W rezultacie powieściowa Warszawa przestaje być tylko tłem dla losów Łęckiej i Wokulskiego i staje się jednym z najważniejszych bohaterów utworu. Książka łączy historię społeczną i obyczajową drugiej połowy XIX wieku z komentarzem do jednej z najważniejszych polskich powieści.

Andrzej Chwalba jest profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego i znawcą dziejów XIX i XX wieku, autorem ponad trzydziestu książek naukowych i popularnych. „Świat Lalki” zainteresuje miłośników historii Warszawy, czytelników Prusa, a także uczniów i nauczycieli omawiających powieść w szkole.