Stara baśń. Słowiańskie Światy (ilustrowane brzegi)

Powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego, wydana po raz pierwszy w 1876 roku, otwiera jego wielki cykl powieści z dziejów Polski. Nawiązuje do staropolskich podań i legend o mitycznych początkach państwa i przenosi czytelnika w czasy przedchrześcijańskie, do świata dawnych wierzeń.

Jest IX wiek. Nad plemieniem Polan panuje bezwzględny kneź Chwostek, w dawnych podaniach nazywany Popielem. Podsycany przez żonę Brunhildę, marzy o władzy absolutnej na wzór cesarzy, podczas gdy jego poddani pragną zachować dawne swobody. Gdy okrucieństwo księcia narasta, kmiecie i rody buntują się przeciw jego rządom i ruszają na kneziowski gród.

W tle tych wydarzeń rozgrywa się historia miłości. Młody, zamożny wojownik Doman zakochuje się w pięknej Dziwie, córce szanowanego Wisza. Dziewczyna, przekonana o swoim powołaniu do służby pogańskim bogom, zostaje służką w chramie i odrzuca małżeństwo, lecz Doman nie rezygnuje z prób zdobycia jej uczucia.