Sawuszun

„Sawuszun” Simin Daneszwar (1921–2012), irańskiej pisarki, tłumaczki i wykładowczyni uniwersyteckiej, to klasyka literatury irańskiej i zarazem pierwsza irańska powieść napisana przez kobietę, wydana po raz pierwszy w 1969 roku. Akcja toczy się w Szirazie, stolicy prowincji Fars w południowym Iranie, położonej kilkadziesiąt kilometrów od ruin starożytnego Persepolis.

Zari, młoda matka trojga dzieci, za wszelką cenę próbuje uchronić rodzinę przed rozpadem świata, który zna. Trwa II wojna światowa, Iran jest okupowany przez wojska alianckie, a słynące z ogrodów miasto nękają głód i zaraza. Idealistyczny mąż Zari, Jusef – ziemianin współczujący chłopom i patriota sprzeciwiający się dominacji obcych mocarstw – wikła się w sieć niebezpiecznych intryg. W tle ścierają się interesy zbuntowanych koczowników, Brytyjczyków, komunistów i miejscowych karierowiczów. Czy Zari zdoła ocalić swój piękny ogród przed katastrofą?

Na pierwszy rzut oka to znakomita proza realistyczna: fresk o irańskim społeczeństwie przechodzącym burzliwe przemiany, powieść obyczajowa i antywojenna. Daneszwar stworzyła jednak dzieło znacznie głębsze – jak sama mówiła, powieść filozoficzną i feministyczną, konsekwentnie prowadzoną z perspektywy bohaterki. Ten wielowarstwowy utwór, wciąż aktualny po niemal sześćdziesięciu latach od pierwodruku, ukazuje społeczeństwo poddane zewnętrznym i wewnętrznym formom opresji i przemocy, a zarazem jest wielkim manifestem nadziei. Książka ukazuje się w serii Rahla, w przekładzie Piotra Bachtina.