Rzym. Obrazy Włoch

Część słynnego cyklu szkiców „Obrazy Włoch” rosyjskiego pisarza i historyka sztuki Pawła Muratowa, poświęcona Rzymowi. Autor, który na początku XX wieku wielokrotnie podróżował po Italii, opisuje miasto oczami wędrowca wrażliwego na sztukę: jego kościoły, pałace, ruiny, ogrody, rzeźby i obrazy, a także światło, ulice i krajobraz Kampanii.

Szkice zawierają wiele wnikliwych uwag o architekturze, malarstwie i kulturze Włoch, ale nie są przewodnikiem ani wykładem akademickim. To literacka relacja z rzeczy widzianych, a jednocześnie dokument swojego czasu, pokazujący, jak wykształcony Europejczyk sprzed pierwszej wojny światowej przeżywał spotkanie z dziedzictwem antyku, renesansu i baroku.

Centralnym pojęciem książki jest to, co Muratow nazywa zmysłem Rzymu. Nie chodzi o dzieje miasta, jego bohaterów ani nawet o zabytki, lecz o sumę zwyczajnych, ulotnych wrażeń, których dostarcza każdy dzień pobytu. W pamięci pozostaje z nich zaledwie kilka chwil, w których miasto jak gdyby odsłania się przed patrzącym, i to one tworzą osobistą więź każdego przybysza z Rzymem.

Polski tłumacz zwraca uwagę, że uważny czytelnik może wynieść z lektury naukę obcowania z dziełami sztuki jako trwałymi świadectwami duchowej działalności człowieka, wznoszonymi wbrew niszczącemu wszystko czasowi. Muratow przywołuje też Goethego, według którego kto dobrze poznał Włochy, a zwłaszcza Rzym, nie będzie już nigdy całkiem nieszczęśliwy.

Książka należy do klasyki eseistyki podróżniczej i jest przeznaczona dla miłośników Włoch, historii sztuki oraz literatury, która łączy erudycję z osobistym tonem.