Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej

„Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej” to jedno z najważniejszych dzieł Auguste’a Comte’a (1798–1857), francuskiego filozofa uznawanego za jednego z ojców socjologii – to on wprowadził ten termin – oraz twórcy i głównego przedstawiciela pozytywizmu. Comte uznawał za przedmiot rzetelnego poznania wyłącznie to, co realne i pewne, oparte na faktach. Odrzucał metafizykę, zwracał się ku metodom nauk przyrodniczych i podkreślał społeczne uwarunkowania zjawisk oraz samej nauki.

W pierwszej części rozprawy autor analizuje rozwój myśli ludzkiej, wyróżniając trzy kolejne stadia: teologiczne, metafizyczne i pozytywne. Druga część dotyczy społecznej wyższości ducha pozytywnego. Comte dowodzi, że porządek oparty na religii, magii i metafizyce się wyczerpał i powinien zostać zastąpiony ładem opartym na nauce i faktach, a przy tym proponuje socjologiczną interpretację istniejącego i pożądanego porządku społecznego.

W ostatniej części przedstawia system uporządkowania wiedzy pozytywnej i zarys właściwego systemu edukacji. Postuluje rozdział władzy moralnej od świeckiej oraz pełną wolność nauczania. Książka ukazuje się w przekładzie Józefa Karola Potockiego, w serii „Meandry kultury”.