Reden. Zdrajca z pomnika

„Reden. Zdrajca z pomnika” Krzysztofa Lewandowskiego to beletryzowana biografia Friedricha Wilhelma von Redena (zm. 1815), jednego z twórców nowoczesnego przemysłu na Śląsku. Reden pochodził z Hanoweru, którego władcą był wówczas król Anglii – ówczesnego światowego lidera gospodarczego i kolebki pierwszych maszyn parowych. Na Śląsk trafił dzięki wujowi, Friedrichowi Heynitzowi, dawnemu ministrowi górnictwa Saksonii, który przeszedł na służbę króla Prus i rozpoczął budowę nowoczesnego przemysłu, głównie na Śląsku. Po śmierci Heynitza jego stanowisko objął właśnie Reden.

Jego dziełem są m.in. Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna i kopalnia Królowa Luiza w Zabrzu, Sztolnia Lisia w Wałbrzychu, kopalnia Fryderyk koło Tarnowskich Gór, Królewska Huta w Chorzowie i Królewska Odlewnia Żeliwa w Gliwicach. Jego nazwisko nosi także osiedle Reden w Dąbrowie Górniczej, leżące na terenach tzw. Nowego Śląska, przyłączonych do Prus po rozbiorach Rzeczypospolitej. Reden zasłużył się również dla historii Polski: na polecenie króla pruskiego sporządził szczegółowy raport o stanie gospodarki Rzeczypospolitej, który jest dziś jednym z najcenniejszych źródeł wiedzy o pierwszych polskich zakładach przemysłowych.

Tytułowe określenie odnosi się do okresu wojen napoleońskich. Gdy w 1806 roku Francuzi zajęli Prusy, Reden złożył przysięgę Napoleonowi, starając się chronić śląskie kopalnie, huty i zakłady. Po pokoju w Tylży został odsunięty od stanowisk państwowych. Mimo to Prusacy uczcili go pomnikiem, który w 1853 roku stanął w Chorzowie; po zniszczeniach w czasie wojny i po jej zakończeniu monument odtworzono w 2002 roku na placu Hutników. Autor opowiada o życiu Redena, jego dokonaniach i wyborach, które uczyniły z niego postać niejednoznaczną – a zarazem, jak przekonuje, w pełni zasługującą na upamiętnienie.