Prawdziwa Księga Tryskającego Praźródła

„Prawdziwa Księga Tryskającego Praźródła” należy do klasycznych tekstów taoizmu. Składa się z ośmiu ksiąg krótkich przypowieści, wypowiedzi i historii. W pierwszej części pojawia się Liezi, zwany Mistrzem Lie, oraz opowieści z nim związane; końcowe księgi zawierają nauki przypisywane Jang Dszu. Choć na okładce jako autor figuruje Liezi, zbiór przedstawia więcej niż jeden głos dawnych chińskich myślicieli.

Opowieści kierują uwagę ku relacji między światem dostępnym zmysłom a jego głębszym źródłem. Tytułowe praźródło nie oznacza odległych zaświatów, lecz podstawę, której szuka się w samym istnieniu rzeczy. Krótka forma przypowieści pozwala rozważać te pytania poprzez obrazy i zdarzenia, a nie tylko za pomocą abstrakcyjnych pojęć. To lektura dla osób zainteresowanych chińską filozofią, ale również dla czytelników, którzy chcą zobaczyć, jak dawne teksty stawiają pytania o naturę rzeczywistości.

Historia samej księgi jest równie złożona jak jej treść. Nie ma pewności co do dat życia, a nawet historycznego istnienia Lieziego. Richard Wilhelm, niemiecki sinolog, przyjmował możliwość, że był on rzeczywistą postacią żyjącą około V wieku p.n.e. Dzisiejszy tytuł nadano zbiorowi dopiero wiele stuleci później. Książkę spotyka się również pod nazwą „Prawdziwa Księga Pustki”, co pokazuje, jak różne tradycje przekładu wydobywają odmienne znaczenia chińskiego oryginału.

Polska edycja ma dodatkową warstwę translatorską. Wilhelm przełożył tekst z chińskiego na niemiecki i opatrzył go komentarzami, a Bogdan Baran przygotował przekład z niemieckiego na polski. Jego niemiecki tytuł, „Das wahre Buch vom quellenden Urgrund”, wpłynął na polskie brzmienie nazwy dzieła. Warto o tym pamiętać podczas lektury: obok dawnych przypowieści czytelnik spotyka interpretację sinologa, który starał się objaśnić chińską myśl przy użyciu pojęć znanych europejskiej filozofii. Książka pozwala więc czytać taoistyczną klasykę i jednocześnie zastanawiać się nad drogą, jaką tekst przeszedł między językami oraz epokami.