Porachunki. Polityczna historia pieniędzy

Pieniądz jest wynalazkiem, z którego korzystają wszyscy, a którego działanie rozumie niewielu. Jędrzej Malko, ekonomista i historyk idei, opowiada jego dzieje, zaczynając od pytań dotyczących teraźniejszości: skąd biorą się setki tysięcy nowych złotych, które w każdej minucie pojawiają się w polskiej gospodarce, i kto decyduje o tym, do kogo trafią.

Autor prowadzi czytelnika przez kolejne epoki i miejsca, pokazując, jak różne formy przybierały środki płatnicze. Pisze o pieniądzach z kamienia, miedzi i ptasich piór, o karbowanych patykach, którymi Brytyjczycy rozliczali się jeszcze stosunkowo niedawno, oraz o Isaacu Newtonie, który jako zarządca mennicy ścigał fałszerzy z pomocą siatki informatorów. Wraca też do kryzysu finansowego z 2008 roku i do nielicznych ekonomistów, którzy go przewidzieli.

Anegdoty i zapomniane epizody służą tu większej tezie. Malko przekonuje, że pieniądz nie jest neutralnym narzędziem, lecz konstrukcją, przy której stale ktoś majstruje. W zależności od tego, jak został zaprojektowany, może sprzyjać wolności i sprawiedliwości albo uprzywilejowywać jedne grupy kosztem innych, zachęcać do eksploatacji środowiska czy ułatwiać prowadzenie wojen.

Książka wyjaśnia, jak zbudowany jest współczesny system pieniężny, jaką rolę odgrywają w nim banki i państwo, a także przedstawia propozycje jego reform. Autor pyta, dlaczego polityczny wymiar pieniądza zniknął z powszechnej świadomości i jak traktowano tych, którzy próbowali o nim przypominać. Jego interpretacje wpisują się w trwającą debatę ekonomiczną i nie wszyscy badacze je podzielają.

„Porachunki” łączą dane z opowieścią napisaną przystępnie i z humorem. Są przeznaczone zarówno dla osób, które dotąd nie interesowały się ekonomią, jak i dla czytelników obeznanych z tematem, szukających innego spojrzenia na historię gospodarczą.