Pan Gawen i Zielony Rycerz. Perła. Pan Orfeo

„Pan Gawen i Zielony Rycerz. Perła. Pan Orfeo” to tom zawierający trzy średniowieczne poematy angielskie w przekładzie i z komentarzami J.R.R. Tolkiena, wydany po raz pierwszy w 1975 roku, już po śmierci autora, w opracowaniu jego syna Christophera. Tolkien – filolog, profesor Uniwersytetu Oksfordzkiego i badacz literatury staroangielskiej i średnioangielskiej, który już w 1925 roku wspólnie z E.V. Gordonem opracował wydanie krytyczne „Pana Gawena” – w swoich przekładach starał się oddać rytm i aliterację oryginałów. Polskie tłumaczenie towarzyszy jego wersji.

„Pan Gawen i Zielony Rycerz” oraz „Perła” to dzieła nieznanego z imienia poety z końca XIV wieku, zachowane w jednym rękopisie. Pierwszy z nich należy do najsłynniejszych opowieści arturiańskich. Jego bohater, rycerz Okrągłego Stołu Gawen, przyjmuje niezwykłe wyzwanie Zielonego Rycerza i aby mu sprostać, musi zmierzyć się z licznymi przeciwnościami, a przede wszystkim z samym sobą. Poemat jest barwną opowieścią rycerską, a zarazem utworem o wymowie filozoficznej, moralnej i religijnej.

„Perła” pozornie jest elegią, lecz podobnie jak „Pan Gawen” stanowi głęboką przypowieść, pełną subtelnych rozważań, przede wszystkim religijnych. „Pan Orfeo” to romans należący do wcześniejszej i odmiennej tradycji – średniowieczna wersja greckiego mitu o Orfeuszu i Eurydyce wzbogacona elementami folkloru celtyckiego.

J.R.R. Tolkien (1892–1973) jest twórcą Śródziemia i autorem „Hobbita”, „Władcy Pierścieni” i „Silmarillionu”. Christopher Tolkien (1924–2020), wyznaczony przez ojca na opiekuna jego spuścizny literackiej, zredagował i wydał wiele jego nieopublikowanych dzieł.