Orlando

„Orlando” to powieść Virginii Woolf, wydana po raz pierwszy w 1928 roku jako „Orlando: A Biography”, tu w nowym przekładzie Agi Zano, pierwszym od ponad trzydziestu lat. To także pierwsze polskie wydanie zawierające ilustracje, które w zamyśle autorki były integralną częścią gry prowadzonej z czytelnikiem.

Orlando rodzi się jako chłopiec. Pragnienie namiętności, przygody i spełnienia wyrywa go z jego epoki: podróż zaczyna się w elżbietańskiej Anglii, prowadzi przez imperium osmańskie i kończy w latach dwudziestych XX wieku. W połowie tej wędrówki przez stulecia Orlando staje się kobietą, a zmiana płci okazuje się doświadczeniem psychologicznym, cywilizacyjnym i kulturowym.

Woolf stawia pytania o to, jak płeć wpływa na życie człowieka, jakie wiążą się z nią oczekiwania i jak społeczeństwo kształtuje ludzkie losy na podstawie tej kategorii. Eksperymentuje także z formą biografii, tworząc fikcyjny życiorys wymykający się konwencjom. Powieść pełna jest humoru, ironii i satyry oraz nawiązań do literatury, sztuki i historii. Bywa odczytywana jako list miłosny do Vity Sackville-West, której Woolf ją zadedykowała, przypowieść o tożsamości płciowej, fantazja, pseudobiografia, powieść rozwojowa, literacka mistyfikacja i pamflet na świat literatury. Uznaje się ją za jedno z najważniejszych dzieł Woolf i tekst pionierski dla literackiej refleksji nad płcią. W 1992 roku powieść zekranizowała brytyjska reżyserka Sally Potter, a w tytułowej roli wystąpiła Tilda Swinton.

Virginia Woolf (1882–1941) była angielską pisarką, eseistką i krytyczką, jedną z najważniejszych przedstawicielek modernizmu, związaną z grupą Bloomsbury. Jest autorką m.in. powieści „Pani Dalloway” i „Do latarni morskiej” oraz eseju „Własny pokój”.