Odwaga myślenia w czasach sztucznej inteligencji

„Odwaga myślenia w czasach sztucznej inteligencji” to zbiór filozoficznych rozważań biskupa Jacka Grzybowskiego, filozofa i autora m.in. studium o Martinie Heideggerze, poświęconych wyzwaniom, jakie niesie technologia XXI wieku. Książka ukazała się nakładem wydawnictwa Teologii Politycznej w serii „Życie codzienne idei”.

Autor podejmuje problemy, których nie sposób dziś pominąć, i robi to z wyrazistej perspektywy zakorzenionej w filozofii klasycznej, a zarazem świadomej współczesnych wyzwań. Omawia aktualne zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją i technologiami cyfrowymi, przypominając przy tym, że spór o przyszłość techniki jest jednocześnie sporem o człowieka – jego rozumność, wolność, odpowiedzialność i zdolność poznawania prawdy. Nie zamierza ani straszyć technologią, ani bezkrytycznie jej wychwalać; chce pomóc czytelnikowi zrozumieć zmieniający się świat i odnaleźć się w nim.

Grzybowski przekonuje, że filozofia, której zadaniem od wieków jest stawianie pytań, nie może uchylać się od oceny współczesnej cywilizacji technicznej i skutków gwałtownego rozwoju technologii – nawet jeśli komuś wydaje się, że filozoficzne rozważania są dalekie od technicznych nowinek. Pytanie o naturę i konsekwencje tego, co potrafią maszyny, dotyczy bowiem nie tylko wyników ich działania, lecz także kształtu życia społecznego i politycznego.

Książka mierzy się z pytaniami pozornie prostymi, które wymagają poważnej, nie tylko technicznej refleksji. Czym jest sztuczna inteligencja i jaki rodzaj „inteligencji” realizują maszyny? Z jaką właściwością systemów informatycznych mamy do czynienia, gdy przyswajają one zasoby całej naszej kultury? Czy nadzieje, jakie naukowcy i politycy wiążą z transhumanizmem, mają jakąkolwiek wartość? Co oznaczałoby przekazanie maszynom nie tylko pracy, ale także części naszych wyborów i decyzji? Jak zadbać o rzeczywiste kształcenie dzieci i młodzieży, gdy programy w kilka sekund piszą eseje, rozwiązują zadania domowe i tworzą prace dyplomowe? Na jakich zasadach budować szkolnictwo, programy nauczania i wreszcie intelektualnie dojrzałe społeczeństwo?

Autor zachęca do wysiłku stawiania trudnych pytań i żmudnego, lecz wartościowego szukania odpowiedzi, wskazując filozofię jako najlepszą przewodniczkę w tych poszukiwaniach, a samodzielne myślenie – jako umiejętność szczególnie ważną w epoce sztucznej inteligencji.