O jeden most za daleko. Historia operacji "Market-Garden" wrzesień 1944 wyd. 2025

Książka Corneliusa Ryana opowiada o operacji „Market-Garden”, jednej z najbardziej dramatycznych akcji II wojny światowej, przeprowadzonej w dniach 17–25 września 1944 roku na terenie okupowanej Holandii. Plan marszałka Bernarda Montgomery’ego zakładał, że wojska powietrznodesantowe opanują ciąg mostów na drodze z Eindhoven przez Nijmegen do Arnhem, a brytyjski XXX Korpus przebije się po nich aż za Ren. Otwarta w ten sposób droga do północnych Niemiec miała pozwolić na zakończenie wojny jeszcze w 1944 roku.

W operacji wzięły udział amerykańskie 101. i 82. Dywizja Powietrznodesantowa, brytyjska 1. Dywizja Powietrznodesantowa oraz polska 1. Samodzielna Brygada Spadochronowa generała Stanisława Sosabowskiego. Była to największa połączona operacja wojsk powietrznodesantowych i pancernych tej wojny. Zamiast zwycięstwa przyniosła aliantom ciężkie straty, a mostu w Arnhem nie udało się utrzymać.

Autor, korespondent wojenny, łączy żywą narrację reportera z rzetelnością historyka. Opisuje decyzje najwyższych dowódców i błędy, które popełniali, a także zawziętość i pomysłowość żołnierzy oraz poświęcenie i zagubienie ludności cywilnej. Przedstawia zdarzenia heroiczne, ale i takie, które mają w sobie coś komicznego. Polskiego czytelnika szczególnie zainteresują losy spadochroniarzy generała Sosabowskiego walczących pod Arnhem.

Tytuł nawiązuje do słów przypisywanych generałowi Frederickowi Browningowi, który przed operacją miał powiedzieć, że alianci być może sięgają o jeden most za daleko. Książka ukazała się po raz pierwszy w 1974 roku. W 1977 roku Richard Attenborough nakręcił na jej podstawie film z udziałem między innymi Roberta Redforda, Seana Connery’ego, Gene’a Hackmana i Anthony’ego Hopkinsa.