Nowe Imperium Rzymskie. Przebudzenie Wschodu. Historia Bizancjum

Nowe Imperium Rzymskie to obszerna historia państwa, które późniejsza historiografia nazwała Bizancjum, choć jego mieszkańcy przez stulecia określali siebie mianem Rzymian. Anthony Kaldellis przedstawia wschodnie Cesarstwo Rzymskie jako kontynuację świata rzymskiego, a nie jego odległą i słabszą kopię.

Pierwszy tom polskiego wydania obejmuje okres od utworzenia Konstantynopola jako cesarskiej stolicy w IV wieku do 602 roku, tuż przed wielką wojną z Persją. Był to czas kształtowania się nowego centrum imperium, przemian administracyjnych i religijnych, konfliktów dynastycznych oraz prób utrzymania wpływów na rozległym obszarze Morza Śródziemnego.

Autor prowadzi chronologiczną narrację polityczną i wojskową, ale równolegle analizuje społeczeństwo, gospodarkę, demografię oraz życie religijne. Opisuje mechanizmy władzy cesarskiej, funkcjonowanie instytucji i relacje między państwem a jego poddanymi. Dzięki temu kolejne wojny, kryzysy i zmiany na tronie są osadzone w szerszym obrazie sposobu działania imperium.

Kaldellis korzysta z najnowszych ustaleń badań nad późną starożytnością i Bizancjum. Podważa utrwalony schemat, zgodnie z którym zachodnie Cesarstwo Rzymskie po prostu upadło, a na Wschodzie powstał odmienny twór. Zwraca uwagę na trwałość rzymskiej tożsamości, prawa, administracji i idei politycznych, a także na zdolność państwa do przystosowywania się do nowych warunków.

W książce pojawiają się cesarze, dowódcy, duchowni i społeczności uczestniczące w przemianach pierwszych stuleci wschodniego imperium. Znane postaci i wydarzenia zostają przedstawione w świetle współczesnych modeli interpretacyjnych, bez oddzielania dziejów elit od procesów społecznych i ekonomicznych. Szczególne miejsce zajmują Konstantynopol, chrystianizacja państwa oraz konflikty, które kształtowały relacje z Persją i ludami sąsiednimi.

Granica końcowa tomu — rok 602 — poprzedza wojnę rzymsko-perską, która wyczerpała oba mocarstwa i ułatwiła późniejsze podboje arabskie. Tak wybrana cezura pozwala zobaczyć pierwszą wielką fazę rozwoju nowej stolicy i państwa, zanim wschodnia część świata śródziemnomorskiego weszła w okres gwałtownych przeobrażeń.

Publikacja jest skierowana do czytelników zainteresowanych historią Rzymu, Bizancjum i średniowiecznego basenu Morza Śródziemnego. Łączy przekrojowy charakter syntezy z próbą zmiany perspektywy: zamiast traktować Bizancjum jako marginalny dodatek do dziejów Europy, pokazuje je jako jedno z kluczowych imperiów swojej epoki.