Niezależna adwokatura a efektywna pomoc prawna z urzędu

Prawo dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz prawo do pomocy prawnej,
a w konsekwencji prawo do obrony jako część prawa do rzetelnego procesu sądowego,
stanowią fundamentalne podstawy funkcjonowania tak europejskiego, jak i krajowego
systemu wymiaru sprawiedliwości.
Problem dostępności obywateli do pomocy prawnej świadczonej przez profesjonalnego
prawnika z urzędu znalazł swoje miejsce w szeregu aktów prawnych oraz
dokumentach organizacji międzynarodowych. Regulacje takie jak Międzynarodowy
pakt praw obywatelskich i politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia
1966 r.1 czy też ostatnie działania na forum ONZ, w wyniku których 20 grudnia
2012 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło Zasady i wytyczne dotyczące dostępu
do pomocy prawnej w sprawach karnych2, jednoznacznie świadczą o wysokiej randze
tego zagadnienia.
Na forum europejskim gwarancje prawa do pomocy prawnej oparte są w głównej
mierze o regulacje europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności oraz Karty praw podstawowych, protokoły dodatkowe oraz liczne dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady, a także rezolucje Komitetu Rady Ministrów. Praktyczną
wykładnię powyższych norm wyznacza z kolei bogate orzecznictwo Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
w Strasburgu, tworząc w tym zakresie tzw. standard strasburski.
Problematyka dostępności do pomocy prawnej oraz wynikający z niej zakres
prawa do obrony od wielu lat stanowi jeden z głównych problemów w działalności
legislacyjnej Unii Europejskiej. Podjęte w ramach Wspólnoty działania zmierzają do
stopniowego wprowadzania ujednoliconego standardu dostępu obywatela do systemu
pomocy prawnej oraz określonego zakresu prawa do obrony w przestrzeni prawnej
całej Unii Europejskiej. Zagadnienie to jest zarazem jednym