Nieszpory weneckie

„Nieszpory weneckie” (oryg. „The Venetian Vespers”) to powieść Johna Banville’a – jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy irlandzkich, laureata Nagrody Bookera z 2005 roku za „Morze”, od lat wymienianego wśród kandydatów do Literackiej Nagrody Nobla. Banville, który pod pseudonimem Benjamin Black pisał także cenione powieści kryminalne, buduje tu misterną konstrukcję, w której czarny kryminał łączy się z powieścią historyczno-obyczajową i literackim pastiszem. Przekład z języka angielskiego: Kaja Gucio.

Akcja rozgrywa się u progu XX wieku, gdy kształtuje się nowa, kosmopolityczna społeczność Europejczyków. Narratorem i głównym bohaterem jest Evelyn Dolman, który przedstawia się jako literat, któremu w realizacji twórczych ambicji przeszkodził niezrozumiały splot okoliczności. Ten pełen resentymentu parweniusz opowiada o swoim życiu tak zajmująco, że trudno oderwać się od jego historii. Początkowo wydaje się, że darem losu będzie dla niego małżeństwo z Laurą Rensselaer, córką amerykańskiego magnata naftowego, który zlecił przyszłemu zięciowi napisanie swojej biografii. Gdy jednak wkrótce po ślubie potentat ginie w wypadku, okazuje się, że Laura została wydziedziczona, a cały majątek przypadł jej siostrze Thomasinie.

Aby ukoić nerwy – a może także rozwikłać zagadkę tych wydarzeń – małżonkowie wyjeżdżają do Wenecji, którą bohater nazywa najbardziej tajemniczym i podstępnym z miast. Filmowa dynamika splata się tu z teatralnością scen i nastrojowymi obrazami Serenissimy. Kunsztowna proza prowadzi czytelnika przez labirynt kłamstw i przemilczeń, każąc podejrzewać, że za tą fasadą narrator ukrywa mroczne namiętności i nieczyste sumienie. Napięcie wokół zbrodniczej intrygi, tajemniczego zniknięcia i prawdziwych intencji poszczególnych bohaterów trwa aż do ostatniej strony.

Powieść jest zarazem literackim hołdem dla Henry’ego Jamesa i Thomasa Manna oraz stworzonych przez nich literackich mitologii Wenecji.