(Nie)obecność. Uzależnienia w kulturze kryzysu przynależności

Katarzyna Rejniak przygląda się uzależnieniom w szerokim kontekście społecznym i kulturowym, stawiając pytanie, w jaki sposób we współczesnym świecie przejawia się kryzys przynależności. Zastanawia się, czy uzależnienie należy nadal traktować przede wszystkim jako chorobę, czy raczej jako formę przystosowania do określonego stylu więzi społecznych i do ich zaniku. Autorka wychodzi z założenia, że sposób, w jaki zorganizowany jest dzisiejszy świat, należy do głównych przyczyn rozwoju uzależnień.

Punktem wyjścia jest pojęcie nieobecności. Autorka szuka obszarów pustki i braku, w których rodzą się uzależnienia, i pokazuje, jak ludzie wypełniają je konsumpcją, pośpiechem, pracą, kompulsywnymi zachowaniami i reaktywnością emocjonalną. Uzależnienie przedstawia jako swego rodzaju schronienie, które chroni przed bólem i samotnością, a jego źródła łączy także z kulturą nastawioną na gromadzenie dóbr. Zwraca uwagę na paradoks: mimo rosnącej wiedzy i dobrych programów leczenia problem uzależnień wciąż się pogłębia.

Książka dotyczy także postaw, przekonań i uczuć, jakie żywimy wobec osób uzależnionych. Autorka ukazuje, jak doświadczenia traumatyczne z dzieciństwa wpływają na kształt dorosłych relacji, i przenosi tę perspektywę na poziom całego społeczeństwa. Przestrzega przy tym profesjonalistów, że skupianie się wyłącznie na łagodzeniu objawów, bez sięgania do przyczyn, może upodabniać ich działania do postawy osób współuzależnionych.

Kolejne rozdziały omawiają uzależnienie z perspektywy terapeuty, drogi prowadzące do samotności, związek traumy z uzależnieniem, trudności klientów w przyjęciu diagnozy, spotkanie terapeuty i klienta w gabinecie, stopniowe zdrowienie, osamotnienie samych terapeutów oraz normalizację świata, a całość zamyka refleksja o drodze ku obecności. Autorka odwołuje się do myśli psychoterapeutów, m.in. Gabora Matégo i Fredericka Perlsa, a także pisarzy, filozofów i ekoterapeutów. Publikacja jest adresowana przede wszystkim do terapeutów różnych nurtów, ale także do osób zainteresowanych tematem; nie jest poradnikiem z gotowymi receptami, lecz propozycją refleksji nad poszukiwaniem świata obecności, wzajemności i więzi.