Nazywają ich patologią. Opowieści dyrektora ośrodka wychowawczego

„Patologia” — jedno słowo, którym łatwo zamknąć rozmowę o młodych ludziach sprawiających trudności. Mariusz Dobijański, wieloletni dyrektor młodzieżowego ośrodka wychowawczego, zagląda pod tę etykietę i pokazuje konkretne osoby, ich historie oraz doświadczenia, które doprowadziły je do miejsca odizolowanego od zwykłej szkolnej i rodzinnej codzienności.

Bohaterami książki są nastolatki mające za sobą przemoc, zaniedbanie, uzależnienia w rodzinie, pobyty w placówkach, konflikty z prawem i kolejne zawiedzione obietnice dorosłych. Autor nie idealizuje ich zachowań ani nie pomniejsza krzywdy wyrządzonej innym. Pyta jednak, co wydarzyło się wcześniej i dlaczego system często reaguje dopiero wtedy, gdy problemy przyjmują najbardziej widoczną formę.

Opowieści z ośrodka odsłaniają codzienność pracy wychowawczej: budowanie zaufania, stawianie granic, kryzysy, powroty do dawnych schematów i drobne sukcesy, które dla młodego człowieka mogą oznaczać przełom. Dobijański pokazuje, że resocjalizacja nie jest pojedynczą rozmową ani zestawem kar. Wymaga czasu, konsekwencji, uważności i relacji z dorosłym, który nie rezygnuje po pierwszym niepowodzeniu.

Książka jest zarazem świadectwem człowieka zarządzającego instytucją i głosem w dyskusji o odpowiedzialności społeczeństwa za dzieci pozostawione bez bezpiecznego zaplecza. Autor opisuje napięcia między przepisami, ograniczeniami placówek, oczekiwaniami opinii publicznej i realnymi potrzebami wychowanków. Unika prostych recept, ponieważ każda z przedstawionych historii ma inne źródła i wymaga innego rodzaju pomocy.

„Nazywają ich patologią” skłania do zakwestionowania wygodnych sądów. Za agresją, buntem czy obojętnością często kryją się lęk, wstyd oraz wieloletni brak poczucia bezpieczeństwa. Zrozumienie nie oznacza usprawiedliwiania, lecz daje szansę na mądrzejszą reakcję i przerwanie mechanizmu, który spycha młodych ludzi coraz dalej na margines.

To reportażowa, osobista i zaangażowana opowieść dla rodziców, pedagogów, pracowników pomocy społecznej, studentów oraz wszystkich zainteresowanych losem młodzieży niedostosowanej społecznie. Zamiast statystyk na pierwszym planie stawia spotkanie z człowiekiem — także takim, którego najłatwiej byłoby spisać na straty.