Narodowy komunizm po polsku. "Partyzanci" Moczara

Paweł Machcewicz przygląda się działalności „partyzantów” – wpływowej frakcji w aparacie partyjnym i państwowym PRL, skupionej wokół Mieczysława Moczara, ministra spraw wewnętrznych i dowódcy komunistycznej partyzantki z czasów wojny. Głównym okresem, którym zajmuje się autor, są lata sześćdziesiąte.

Autor rekonstruuje próbę stworzenia przez to środowisko propozycji ideowej, która mogła trafić do szerokiego grona odbiorców spoza partii. Łączyła ona nacjonalizm i antysemityzm z wybiórczym wykorzystywaniem polskiej historii i tradycji narodowej, w tym także wątków niezwiązanych z ruchem komunistycznym. Machcewicz opisuje wpływ „partyzantów” na politykę, media i kulturę oraz ich starania o stworzenie polskiej odmiany narodowego komunizmu, porównywanej przez obserwatorów ze zjawiskami zachodzącymi w Rumunii.

Śledzi też, na ile propagowany przez moczarowców typ patriotyzmu nawiązywał do zakorzenionych w społeczeństwie wcześniejszych wzorców myślenia, takich jak antysemityzm i tradycja endecka. Analizuje odbiór ich działań i zastanawia się, w jakim stopniu dziedzictwo tego ruchu wpływa na współczesną debatę publiczną w Polsce.

Paweł Machcewicz jest historykiem i profesorem w Instytucie Studiów Politycznych PAN. W latach 2000–2006 pracował w Instytucie Pamięci Narodowej, a w latach 2008–2017 kierował Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Zajmuje się historią II wojny światowej, zimnej wojny i reżimów komunistycznych w Europie Środkowo-Wschodniej.