Na wulkanie

„Na wulkanie” to zbiór opowiadań Radosława Kobierskiego, poety i prozaika związanego ze Śląskiem, nominowanego m.in. do Nagrody Literackiej Gdynia. Składające się na tom historie rozgrywają się współcześnie – w różnych miejscach Polski, a niekiedy na emigracji – i opowiadają o ludziach, których uporządkowane dotąd życie zaczyna się przesuwać na inne tory.

Bohaterów łączy to, że znaleźli się w punkcie zwrotnym. Bernard, który w latach dziewięćdziesiątych dorobił się majątku, wycofuje się z rynku nieruchomości i zatrudnia w leśnej dostrzegalni przeciwpożarowej. Zygmunt po rozstaniu z żoną przenosi się do Kotliny Kłodzkiej, by rozliczyć się z przeszłością. Jill wyjeżdża służbowo na Wolin, gdzie spotyka ją coś, co okaże się radykalnym przełomem.

W innych opowiadaniach Stan odwiedza mieszkającego w Szkocji przyjaciela, z którym przed laty poróżniło go pewne wydarzenie, a Eliza – po wypadku, jakiemu jej dominujący ojciec uległ w pożarze – próbuje wreszcie wygospodarować dla siebie przestrzeń niezależności. Każda z tych mikrohistorii jest zamkniętą całością, lecz razem tworzą spójny obraz.

Tytułowa metafora odsyła do życia w stanie ukrytego napięcia. Autor przygląda się temu, co sam określa językiem geologii: wstrząsom emocji, przesunięciom w relacjach, miejscom styku, w których sprawy przemilczane i wyparte zaczynają na siebie oddziaływać. Interesuje go chwila, gdy drobny impuls wystarcza, by czyjeś życie rozpadło się albo – przeciwnie – zostało odbudowane.

Wśród powracających tematów są historie rodzinne, doświadczenie wygnania i wysiedlenia, tożsamość, pamięć i jej zwodniczość, relacje władzy między bliskimi oraz choroba. Ważną rolę odgrywa krajobraz – pogranicza, góry, wybrzeże – który nie jest tylko tłem, ale współtworzy nastrój i sens opowieści.

Autor nie ocenia swoich postaci i nie podsuwa łatwych rozwiązań. Pokazuje raczej, jak długo tłumione napięcia znajdują ujście i jak różnie ludzie reagują na utratę dotychczasowego gruntu pod nogami.

Proza Kobierskiego jest skupiona i oszczędna, a zarazem nasycona obrazami, co zdradza poetyckie doświadczenie autora. Narracja często prowadzona jest z bliska, w rytmie myśli bohaterów, z uwagą skierowaną na szczegół i niedopowiedzenie; wiele rozgrywa się tu między słowami.

Tom przeznaczony jest dla czytelników współczesnej polskiej prozy literackiej, zwłaszcza tych, którzy cenią krótką formę, psychologiczną wnikliwość i refleksyjny ton. Opowiadania można czytać w dowolnej kolejności, choć lektura całości pozwala dostrzec powracające motywy i wzajemne oświetlanie się tekstów.

Książka ukazała się w miękkiej oprawie ze skrzydełkami i liczy około 270 stron.