Na siedząco lepiej się ucieka

Tom prozy austriackiego pisarza Aloisa Hotschniga, łączący w jednym woluminie dwa zbiory opowiadań: „Na siedząco lepiej się ucieka” oraz „Dzieci to nie uspokoiło”. Autor, urodzony w 1959 roku i mieszkający w Innsbrucku, studiował medycynę, germanistykę i anglistykę. Pisze wiersze, prozę, sztuki teatralne i słuchowiska, a jego książki były wielokrotnie nagradzane.

Bohaterami opowiadań są samotnicy, dziwacy i odmieńcy. W swoich działaniach i w sposobie patrzenia na świat kierują się motywami, które nie są od razu jasne, a ich rozpoznanie Hotschnig pozostawia czytelnikowi. Narracja zaczyna się zwykle od sytuacji z pozoru banalnej, codziennej, by stopniowo odsłonić w niej coś osobliwego, niepokojącego lub przejmującego.

W pierwszym ze zbiorów protagonistami są często ludzie starzy, przebywający w domach opieki, ośrodkach dla seniorów czy poczekalniach przychodni. Żyją wspomnieniami o dawnych podróżach i wyjątkowych chwilach, podczas gdy ich teraźniejszość wypełniają starość, zaniki pamięci i śmiertelna choroba. Tytułowa ucieczka „na siedząco” oznacza właśnie wycofanie się w głąb własnej pamięci i wyobraźni.

Mimo tej tematyki autor na ogół nie popada w melancholię. Jego precyzyjnie skonstruowane teksty zawierają sporą dawkę dyskretnego, niekiedy czarnego humoru, a współczucie dla postaci idzie w parze z chłodną obserwacją.

Drugi zbiór, „Dzieci to nie uspokoiło”, skupia się na relacjach między ludźmi żyjącymi obok siebie: sąsiadami, członkami rodziny, przypadkowymi obserwatorami. Narratorzy podglądają innych i sami czują się obserwowani, a granica między tym, co rzeczywiście się wydarza, a tym, co jest ich domysłem, pozostaje nieostra.

Proza Hotschniga wyróżnia się oszczędnością środków, rytmicznym, powracającym zdaniem i umiejętnością budowania napięcia bez spektakularnych wydarzeń. Czytelnik zostaje wciągnięty w rolę świadka, który musi sam uzupełnić przemilczenia.

Pisarz debiutował pod koniec lat osiemdziesiątych opowiadaniem „Aus”. Uznanie przyniosły mu między innymi występ na konkursie im. Ingeborg Bachmann w Klagenfurcie, powieści „Leonardos Hände” i „Ludwigs Zimmer” oraz nagrody im. Anny Seghers, Itala Sveva, Ericha Frieda, Gerta Jonkego i Christine Lavant, tę ostatnią za powieść „Der Silberfuchs meiner Mutter”.

Książka jest przeznaczona dla czytelników współczesnej prozy niemieckojęzycznej oraz krótkich form literackich wymagających uważnej lektury. Porusza tematy starości, choroby i umierania.