Na dnie jeziora

„Na dnie jeziora” to zbeletryzowana autobiografia Józefa Pawłusiewicza, żołnierza, dowódcy oddziału samoobrony i hodowcy psów gończych. Autor opisuje swoje życie oraz świat bieszczadzkich miejscowości, które później znalazły się pod wodami Jeziora Solińskiego. Wspomnienia przywołują codzienność mieszkańców nad Sanem, lokalne relacje i krajobraz regionu sprzed budowy zapory.

Pawłusiewicz wychował się w Bieszczadach i w okresie międzywojennym służył w Straży Granicznej, między innymi na terenie Beskidu Niskiego. Po wybuchu drugiej wojny światowej wrócił w rodzinne strony. Książka przedstawia doświadczenia wojenne autora, jego działalność w polskiej samoobronie oraz skomplikowane stosunki między mieszkańcami regionu różnych narodowości.

Narracja łączy osobiste wspomnienia z obrazem historii Bieszczadów w pierwszej połowie XX wieku. Autor opisuje rodzinę, sąsiadów, żołnierzy i ludzi spotykanych podczas służby. Pokazuje życie społeczności poddanej gwałtownym zmianom politycznym, wojnie i konfliktom polsko-ukraińskim, zachowując perspektywę uczestnika wydarzeń.

Po wojnie Pawłusiewicz zajmował się między innymi hodowlą gończych polskich. Ten etap biografii uzupełnia portret człowieka silnie związanego z bieszczadzką przyrodą i lokalną kulturą. Tytułowe jezioro jest znakiem utraconego świata: pod jego powierzchnią pozostały miejsca, w których rozgrywała się opowiadana historia.

Czwarte wydanie zostało poprawione i rozszerzone. Zawiera 68 archiwalnych fotografii, mapę z 1938 roku oraz współczesną mapę pomagającą odnaleźć miejsca opisane w książce. Publikacja ma charakter autobiograficzny, historyczny i regionalny.