Musi być! Obrazki z powstania 1863 roku

„Musi być! Obrazki z powstania 1863 roku” Kazimierza Konarskiego to zbiór dziewięciu opowiadań o powstaniu styczniowym. Najważniejsze wydarzenia historyczne – jak bitwa pod Żyżynem w opowiadaniu „Spotkanie” – autor przedstawił zgodnie z wiedzą historyczną, opierając się na źródłach i relacjach świadków. Jednym z nich był jego ojciec, Szymon Konarski, który w opowiadaniu „Wyprawa” wykonuje ważne zadanie dla powstańców.

Zamykające zbiór „Relikwie”, w których młodzi żołnierze Legionów Polskich spotykają wdowę po powstańcu styczniowym, łączą lata 1863 i 1914 w jedną opowieść o walce o niepodległość. Choć teksty ukazują społeczeństwo głęboko podzielone w obu epokach, przedstawiają historię jako sztafetę kolejnych pokoleń. Zbiór pomaga zrozumieć, jak pamięć o powstaniu kształtowała polską tożsamość.