Mój już osiem miesięcy nie robi. Wielki kryzys lat 30. w Polsce

„Mój już osiem miesięcy nie robi. Wielki kryzys lat 30. w Polsce” to książka Alicji Urbanik-Kopeć, badaczki historii społecznej, poświęcona skutkom światowego załamania gospodarczego w II Rzeczypospolitej. Autorka zajmuje się okresem, który w zbiorowej wyobraźni bywa kojarzony przede wszystkim z neonami, kawiarniami i elegancją, i pokazuje jego mniej znaną stronę: biedę, bezrobocie i nierówności.

Punktem wyjścia jest krach na nowojorskiej giełdzie w 1929 roku, który uruchomił falę bankructw i masowych zwolnień na całym świecie. W Polsce, państwie zaledwie od dekady niepodległym i wciąż scalającym trzy dawne zabory, początek lat trzydziestych oznaczał dla milionów ludzi walkę o jakąkolwiek pracę, głodowe zarobki i strach przed eksmisją.

Urbanik-Kopeć korzysta z pamiętników bezrobotnych, ówczesnej prasy i danych statystycznych. Opisuje upadki przedsiębiorstw i codzienność robotników, los bezdomnych, brak mieszkań i przeludnienie, głód, kolejki po zapomogi oraz wzrost przestępczości. Dużo miejsca poświęca temu, jak państwo i organizacje społeczne próbowały pomagać najbardziej potrzebującym, między innymi przez akcje szczepień i dożywianie dzieci. Przedstawia też rozwój instytucji mających chronić pracowników przed wyzyskiem, takich jak ubezpieczenia społeczne i inspekcja pracy.

Tytuł, zaczerpnięty z języka epoki, zapowiada perspektywę przyjętą w książce: wielka historia gospodarcza jest tu opowiedziana przez doświadczenia zwykłych rodzin. Autorka stara się oddać głos ludziom, których losy rzadko trafiały do podręczników, i zachęca do bardziej krytycznego spojrzenia na mit międzywojnia. To pozycja dla czytelników zainteresowanych historią społeczną Polski, dziejami pracy i polityki socjalnej.