Moczulski. Zachwyt

Książka Zbigniewa Chojnowskiego jest monografią poświęconą Leszkowi Aleksandrowi Moczulskiemu (1938–2017), krakowskiemu poecie, którego szersza publiczność zna przede wszystkim jako autora tekstów piosenek. Autor stawia sobie za cel ukazanie Moczulskiego przede wszystkim jako poety i pokazanie, że jego dorobek nie ogranicza się do twórczości estradowej, z którą bywa zwykle kojarzony.

Osią interpretacji jest pojęcie zachwytu, rozumianego jako uznanie piękna, dobra i prawdy. Chojnowski opisuje dążenie poety do zgodności między poezją a życiem oraz rozwija charakterystykę jego chrześcijańskiej poetyki. Ważne miejsce zajmuje w niej cichość, odczytywana w świetle biblijnego błogosławieństwa cichych nie jako bierność, lecz jako postawa łącząca łagodność z siłą i odwagą w obronie słabszych.

Autor wyróżnia w twórczości Moczulskiego dwa etapy. Pierwszy obejmuje lata 1956–1979, czyli lirykę młodzieńczą oraz wiersze naznaczone sprzeciwem społecznym. Drugi trwa od 1980 do 2017 roku i wiąże się z poszukiwaniami duchowymi i religijnymi. Granicę między nimi wyznacza tom „Powitania”, który sam poeta uważał za swój właściwy debiut.

Pierwsza część książki, zatytułowana „Między Suwałkami i Krakowem”, prowadzi przez kolejne okresy życia i pisarstwa poety, od związków z Suwalszczyzną po krakowskie środowisko, w którym tworzył. Druga część, „Między solidarnością i miłosierdziem”, skupia się na późniejszej liryce, jej religijnym wymiarze, rozumieniu dobra oraz pragnieniu poezji służącej drugiemu człowiekowi. Tytuły rozdziałów nawiązują do fraz z utworów Moczulskiego.

Chojnowski omawia także funkcje, jakie poeta przypisywał poezji: służbę bliźniemu, duchowe wsparcie, dialog z żyjącymi i zmarłymi oraz przeciwstawianie się negatywizmowi i nienawiści. Porównuje Moczulskiego ze Zbigniewem Herbertem i Janem Twardowskim, wskazując zarówno podobieństwa, jak i różnice. Śledzi również źródła oryginalności tej liryki, takie jak inspiracje staropolszczyzną, pieśnią religijną i twórczością poetów mniej znanych, przy jednoczesnej kontynuacji linii poezji Leopolda Staffa.

Książka ukazuje się w serii „Projekt: Egzystencja i Literatura”, w której twórczość polskich pisarzy interpretowana jest jako projekt egzystencjalny, czyli próba zapisania siebie i własnego sposobu rozumienia rzeczywistości. Tom uzupełniają wykaz skrótów, bibliografia, lista kontekstów oraz indeks osób.