Katedra Marii Panny w Paryżu

W piętnastowiecznym Paryżu losy kilku osób splatają się wokół katedry Notre-Dame. Esmeralda, młoda tancerka, przyciąga uwagę mieszkańców miasta, lecz staje się także przedmiotem obsesji archidiakona Claude’a Frolla. Jego pożądanie i potrzeba kontroli uruchamiają ciąg zdarzeń zagrażających wolności oraz życiu dziewczyny.

Quasimodo, zdeformowany dzwonnik katedry wychowany przez Frolla, początkowo pozostaje całkowicie zależny od swojego opiekuna. Spotkanie z Esmeraldą budzi w nim jednak bezinteresowne przywiązanie i potrzebę ochrony osoby, która okazała mu współczucie. Wierność Quasimoda zderza się z działaniami Frolla, a katedra staje się schronieniem, miejscem konfliktu i niemym świadkiem dramatu.

Powieść przedstawia Paryż jako miasto pełne społecznych napięć, tłumu, przemocy i wykluczenia. Bohaterowie są oceniani według wyglądu, pochodzenia i pozycji, a uprzedzenia ograniczają ich możliwość decydowania o sobie. Hugo zestawia piękno i brzydotę, miłość i obsesję oraz prawo instytucji z elementarną potrzebą godności.

Rozbudowany obraz średniowiecznej stolicy obejmuje ulice, place, sądy i środowiska znajdujące się poza oficjalnym porządkiem. Sama Notre-Dame pełni rolę większą niż tło wydarzeń: skupia historię miasta i wpływa na działania postaci. Opowieść o Esmeraldzie, Quasimodzie i Frollu staje się dzięki temu również refleksją nad niesprawiedliwością społeczną, samotnością i niszczącą siłą uprzedzeń.