Kapelani i duszpasterstwo Ludowego Wojska Polskiego 1943–1990

Tom „Kapelani i duszpasterstwo Ludowego Wojska Polskiego 1943–1990” to zbiór studiów wydany przez Instytut Pamięci Narodowej, poświęcony mało zbadanemu zagadnieniu: posłudze religijnej w armii podporządkowanej władzom komunistycznym.

Początki tej struktury sięgają lipca 1943 roku, gdy w Związku Sowieckim sformowano 1. Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i powołano do niej ks. Wilhelma Franciszka Kubsza, a później kolejnych duchownych. Obecność kapelanów miała uwiarygodnić nowe wojsko w oczach polskiego społeczeństwa jako formację narodową. Duszpasterstwo, kierowane przez Generalny Dziekanat Wojska Polskiego, podlegało Głównemu Zarządowi Politycznemu i nigdy nie zostało uznane przez Kościół katolicki, ponieważ hierarchia nie miała wpływu ani na obsadę stanowisk, ani na jego organizację.

W latach pięćdziesiątych kapelanów usunięto z koszar, a żołnierzom utrudniono udział w nabożeństwach. Kościoły garnizonowe zaczęły w praktyce pełnić rolę pomocniczą wobec parafii. Stan ten trwał do przywrócenia Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego w 1991 roku.

Zamieszczone w książce opracowania dotyczą zarówno centralnych instytucji duszpasterstwa wojskowego w PRL, jak i poszczególnych kościołów garnizonowych. Autorzy analizują stosunki kapelanów z hierarchią kościelną i władzami wojskowymi oraz odtwarzają ich biografie, często niejednoznaczne i trudne do prostej oceny. Publikacja ma charakter naukowy i ukazała się w serii gdańskiego oddziału IPN.