1989. Jesień Narodów

Książka jest porównawczym studium upadku systemu komunistycznego w Europie Środkowej i Wschodniej w 1989 roku. Autorzy przedstawiają przemiany, które doprowadziły do końca rządów totalitarnych w regionie, od rozpoczęcia obrad Okrągłego Stołu w Polsce w lutym aż po grudniowe wydarzenia w Rumunii, zakończone egzekucją Nicolae i Eleny Ceauşescu. Proces ten był burzliwy, a zarazem w większości krajów przebiegł bez rozlewu krwi na dużą skalę.

Analiza obejmuje Polskę, Węgry, Czechosłowację, Niemiecką Republikę Demokratyczną, Bułgarię i Rumunię, a w przypadku Czechosłowacji uwzględnia również jej późniejszy podział na dwa państwa. Rozdział o każdym kraju składa się z trzech części. Pierwsza opisuje ostatnie lata komunizmu, druga bezpośredni przebieg upadku reżimu, a trzecia skutki tych wydarzeń oceniane z perspektywy trzydziestu lat. Całość zamyka synteza porównawcza.

Choć najważniejsze wydarzenia rozegrały się jesienią 1989 roku, autorzy nie ograniczają się do tego okresu, ponieważ wyjaśnienie przyczyn i mechanizmów przemian wymaga szerszego kontekstu. Zastanawiają się, które czynniki okazały się kluczowe i czy przełom miał charakter rewolucji, czy raczej serii głębokich reform wprowadzanych przez głównych uczestników życia politycznego. Odnoszą się także do sporów badaczy o to, jaką rolę odegrały w tych zmianach czynniki polityczne, gospodarcze i społeczne, wpływy zagraniczne oraz wymiana pokoleń.

Narody, które po kilkudziesięciu latach podporządkowania odzyskiwały suwerenność, autorzy traktują jako zbiorowych uczestników opisywanych wydarzeń. Ich zdaniem przemiany 1989 roku łączyły różne elementy, których znaczenie zależało od sytuacji w poszczególnych państwach.