Jednostka 731. Okrutne eksperymenty w japońskich laboratoriach wojskowych. Relacje świadków

Książka amerykańskiego dziennikarza Hala Golda poświęcona Jednostce 731, tajnej formacji Cesarskiej Armii Japonii, która w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku prowadziła w okupowanej Mandżurii badania nad bronią biologiczną i eksperymenty medyczne na ludziach. Ośrodek działał pod przykrywką jednostki zajmującej się zapobieganiem epidemiom i uzdatnianiem wody.

Publikacja składa się z dwóch części. W pierwszej autor przedstawia historię jednostki: jej powstanie, organizację, zakres prowadzonych doświadczeń, których ofiarami byli głównie chińscy więźniowie i jeńcy, oraz powojenne losy odpowiedzialnych za nie osób. Opisuje też, w jaki sposób wiedza o tych zbrodniach przez dziesięciolecia pozostawała ukryta.

Drugą część tworzą relacje świadków: byłych członków jednostki, którzy brali udział w eksperymentach, oraz innych osób w różny sposób z nią związanych. Po latach milczenia zdecydowali się oni opowiedzieć o swoich doświadczeniach w latach dziewięćdziesiątych, między innymi przy okazji wystaw objazdowych poświęconych tej sprawie w Japonii.

Autor traktuje swą pracę nie tylko jako dokumentację, lecz także jako głos w sporze o pamięć i odpowiedzialność: zwraca uwagę na to, że zbrodnie te długo nie doczekały się pełnego rozliczenia, i wyraża nadzieję, że ich ujawnienie pomoże zapobiec podobnym czynom w przyszłości.

Książka ukazała się w serii „Mundus” Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zawiera drastyczne opisy okrucieństw wojennych i jest przeznaczona dla dorosłych czytelników zainteresowanych historią II wojny światowej w Azji, dziejami Japonii i Chin oraz etyką badań medycznych.