Jak uniknąć tragedii? William Szekspir a świat współczesny

Maciej Gdula, socjolog, proponuje lekturę dramatów Williama Szekspira jako punktu wyjścia do rozważań o współczesnej polityce, władzy i przemocy. Zamiast traktować tragedię jako nieuchronny los, autor szuka w tych utworach sposobów przerwania destrukcyjnych procesów i odczytuje je jako ostrzeżenie, które może skłonić do zmiany postępowania, zanim konflikt dojdzie do punktu bez powrotu.

Książka składa się z dwóch części. Pierwsza, poświęcona tragediom „Juliusz Cezar”, „Ryszard III” i „Król Lear”, jest krytyką tragicznej wizji polityki i polemiką z koncepcją Wielkiego Mechanizmu, którą Jan Kott przedstawił w „Szekspirze współczesnym”. Gdula przeciwstawia jej sprawczość ludzi działających w konkretnych warunkach i traktuje politykę jako rodzaj teatru, w którym aktorzy odgrywają przypisane role. Analizuje między innymi, na czym polegał sukces Ryszarda III i dlaczego po zdobyciu władzy go utracił.

Druga część, oparta na komediach i późnych sztukach – „Kupcu weneckim”, „Mierze za miarę”, „Opowieści zimowej” i „Burzy” – zawiera program pozytywny. Autor wskazuje na łaskawość, zręczność, troskę, pojednanie i przebaczenie jako podstawy odpowiedzialnego sprawowania władzy, które pozwalają wyzwalać się ze strachu i odbudowywać relacje z innymi. Postaci takie jak Porcja, Książę Wiednia czy Prospero służą mu za przykłady rządzenia, które przywraca ludziom sprawczość. Całość zamyka refleksja nad duchowością przeciwstawioną tragicznemu widzeniu świata.