Iść, szedł, poszedł

Bohaterem powieści Jenny Erpenbeck jest Richard, emerytowany profesor filologii klasycznej i wdowiec, który większość życia spędził w dawnej NRD. Po przejściu na emeryturę zostaje sam ze swoim czasem i z pytaniami o to, co po nim pozostanie.

Kiedy w Berlinie, na placu Oranienplatz, powstaje protestacyjne obozowisko uchodźców, Richard zaczyna je odwiedzać z ciekawości. Poznaje młodych mężczyzn z krajów afrykańskich, między innymi z Gwinei, Ghany, Sierra Leone i Mali, którzy utknęli w mieście. Nie mogą podjąć pracy ani podróżować, a ich sytuacja przez długi czas się nie zmienia.

Richard pomaga nowym znajomym, uczy ich niemieckiego i spisuje historie ich życia. Poznaje przyczyny ucieczki z ojczyzny, przemoc i straty, których doświadczyli, oraz niebezpieczne przeprawy przez Morze Śródziemne. Zderza się też z niemiecką biurokracją i europejskimi przepisami, które skazują przybyszów na bezczynne czekanie.

Powieść pokazuje dystans dzielący świat bohatera od świata uchodźców, a zarazem łączące ich doświadczenie utraty własnego kraju, które Richard, były obywatel NRD, przeżył na swój sposób.