Indywidualizm i porządek ekonomiczny

Friedrich August von Hayek (1899–1992), austriacko-brytyjski ekonomista i prawoznawca, był jednym z głównych uczestników XX-wiecznego sporu o rolę państwa w gospodarce. W polemice z keynesizmem, który opowiadał się za interwencjonizmem, Hayek bronił wolnego rynku i idei „porządku spontanicznego”. Po drugiej stronie tej debaty stała także gospodarka planowa, utożsamiana wówczas z ustrojem socjalistycznym.

„Indywidualizm i porządek ekonomiczny” to zbiór prac Hayeka powstałych w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku, wydany po raz pierwszy w 1948 roku. Znalazły się w nim m.in. eseje „Indywidualizm: prawdziwy i fałszywy”, „Ekonomia i wiedza” oraz „Wykorzystanie wiedzy w społeczeństwie”, a także teksty poświęcone sporowi o możliwość rachunku ekonomicznego w socjalizmie. Autor analizuje w nich rolę rozproszonej wiedzy, cen i konkurencji w koordynowaniu działań gospodarczych oraz granice centralnego planowania.

Teksty te mają wartość historyczną – dokumentują jedną z najważniejszych debat ekonomicznych minionego stulecia, której argumenty państwa wykorzystywały po drugiej wojnie światowej, kształtując swoją politykę gospodarczą – ale pozostają też punktem odniesienia we współczesnych dyskusjach o wolnym rynku, roli państwa i planowaniu. W 1974 roku Hayek otrzymał Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. Polski przekład Grzegorza Łuczkiewicza ukazał się po raz pierwszy w 1998 roku nakładem wydawnictwa Znak.