Hypatia z Aleksandrii

Hypatia z Aleksandrii, neoplatońska filozofka i matematyczka, zginęła w 415 roku z rąk aleksandryjskiego tłumu. Dramatyczna śmierć sprawiła, że jej postać na stulecia obrosła legendą. Od czasów oświecenia, od Woltera i Edwarda Gibbona aż po współczesny feminizm, przedstawiano ją jako symbol antycznej cywilizacji ustępującej pod naporem chrześcijaństwa, pogańską męczennicę i wiecznie młodą, piękną ofiarę fanatyzmu.

Maria Dzielska, historyczka starożytności, najpierw prezentuje kolejne wersje tej legendy i pokazuje, jak kształtowały je ideologiczne potrzeby, mody i upodobania autorów. Następnie zestawia je ze świadectwami źródłowymi, aby wydobyć różnicę między literackim wizerunkiem a historycznym pierwowzorem.

Na podstawie zachowanych przekazów autorka rekonstruuje życie i działalność Hypatii oraz krąg jej uczniów, zafascynowanych wiedzą i postawą moralną nauczycielki. Wyjaśnia też okoliczności jej zabójstwa, wiążąc je z napięciami między władzą świecką a kościelną w ówczesnej Aleksandrii, a nie z prostym konfliktem religii i nauki.

Tłem opowieści jest sama Aleksandria przełomu IV i V wieku: miasto chrześcijan, pogan i Żydów, jeden z głównych ośrodków greckiej edukacji i kultury, w którym wysoka duchowość sąsiadowała z gwałtownymi zamieszkami.

Książka, tłumaczona na języki obce i uznawana za ważne opracowanie tematu, jest adresowana do czytelników zainteresowanych późnym antykiem, historią filozofii i dziejami kobiet w nauce. To czwarte wydanie.