Granica

Zenon Ziembiewicz rozpoczyna dorosłe życie z ambicją, by przekroczyć ograniczenia własnego środowiska i uniknąć błędów rodziców. Jego kariera polityczna rozwija się, lecz kolejne decyzje wymagają moralnych ustępstw. Równocześnie relacja z Elżbietą Biecką zostaje obciążona romansem z Justyną Bogutówną, młodą kobietą pochodzącą z niższej warstwy społecznej.

Trójkąt między Zenonem, Elżbietą i Justyną odsłania nierówny podział odpowiedzialności oraz skutki zależności ekonomicznej i obyczajowych podwójnych standardów. Zenon próbuje zachować publiczną pozycję i uporządkowane życie, podczas gdy ciężar jego wyborów spada przede wszystkim na Justynę. Elżbieta, znając część prawdy, także uczestniczy w systemie kompromisów podtrzymujących pozory.

Powieść zestawia osobisty dramat z obrazem społeczeństwa podzielonego klasowo. Losy mieszkańców kamienicy pokazują, jak pozycja materialna wpływa na zakres dostępnych możliwości, ocenę cudzych działań i prawo do decydowania o własnym życiu. Polityczna kariera Zenona rozwija się w tym samym rytmie co jego stopniowe odchodzenie od zasad, które wcześniej deklarował.

Tytułowa granica odnosi się do wielu sfer: podziałów społecznych, odpowiedzialności za drugą osobę, granic poznania oraz momentu, w którym kolejne ustępstwo zmienia człowieka. Nałkowska prowadzi narrację tak, by odsłaniać różne perspektywy tych samych zdarzeń i pokazać, że ocena bohaterów zależy od przyjętego punktu widzenia.