Góralu, czy ci nie żal? Opowieść o zatraceniu

Reporterska opowieść o góralach podhalańskich, napisana przez rodowitą góralkę, dziennikarkę i publicystkę od lat zajmującą się tematyką tatrzańską. Punktem wyjścia są obiegowe opinie, jakie na temat mieszkańców Podhala krążą w całej Polsce: że męczą konie, zawłaszczyli Tatry, nadużywają alkoholu i urządzają domowe awantury, a deklarowana pobożność idzie u nich w parze z chciwością.

Autorka nie zbywa tych zarzutów, lecz próbuje pokazać, skąd się biorą i ile jest w nich prawdy. Wyjaśnia, dlaczego górale powołują się na królewskie nadania, mówiąc o swoich prawach do Tatr, w czym przejawia się ich kulturowa odrębność, jaką rolę w miejscowej tradycji odgrywa postać Janosika i tradycja zbójnicka oraz skąd bierze się przysłowiowa góralska hardość. Pisze zarówno o talentach i osiągnięciach tej społeczności, jak i o jej wadach oraz słabościach. Nie unika przy tym tematów niewygodnych dla samych zainteresowanych.

Książka jest głosem od środka – opowieścią górali o nich samych, a po części także o turyście, bez którego dzisiejsze Podhale by nie istniało. Ma charakter rozliczenia z przeszłością i próby trzeźwego spojrzenia w przyszłość. Podtytuł „Opowieść o zatraceniu” wskazuje na główną tezę: zdaniem autorki region zgubił drogę i znalazł się na krawędzi, a odpowiedzialność za ten stan ponoszą wspólnie gospodarze i przyjezdni, ponieważ jedni nie istnieją bez drugich.

Publikacja jest przeznaczona dla czytelników, którzy mają wobec Podhala pytania, wątpliwości i zastrzeżenia, a zarazem chcą przyjrzeć się mu z bliska i zrozumieć mechanizmy rządzące tym regionem. Beata Sabała-Zielińska jest autorką wcześniejszych reportaży o Zakopanem i Tatrach, między innymi książek o TOPR-ze i schronisku w Dolinie Pięciu Stawów.