Filozofia i poezja

Esej filozoficzny Maríi Zambrano, hiszpańskiej myślicielki XX wieku, uczennicy José Ortegi y Gasseta. Książka, opublikowana po raz pierwszy w 1939 roku na emigracji w Meksyku, należy do jej najważniejszych prac i zapowiada koncepcję rozumu poetyckiego, rozwijaną w późniejszej twórczości. Polskie wydanie ukazuje się w przekładzie Marii Judyty Woźniak.

Autorka opisuje dzieje napięcia między dwiema postawami wobec rzeczywistości. Poeta przyjmuje świat takim, jaki się jawi – wieloznaczny, zmienny i ulotny – i pozostaje wierny temu, co jednostkowe. Filozof, wychodząc od tego samego pierwotnego zdziwienia, porzuca bezpośrednie doświadczenie, by szukać prawd trwałych i powszechnych. Zambrano wraca do Platona i jego obrazu wyjścia z jaskini: ten gest oznacza dla niej oddalenie od życia w jego konkretności, a zarazem wygnanie poety z państwa i zepchnięcie poezji na margines.

W kolejnych częściach eseju rozważa związki poezji z etyką, mistyką i metafizyką oraz śledzi, jak relacja obu dziedzin zmieniała się od starożytności po nowoczesność. Filozofia jawi się tu jako poszukiwanie kierujące się metodą, poezja – jako spotkanie i dar; każda z nich z osobna ukazuje tylko część człowieka. Stąd pytanie, czy możliwy jest pośredniczący logos, który zbliżyłby myślenie i doświadczenie.

Książka jest rozważaniem o ludzkim dążeniu do prawdy, sensu i poczucia bezpieczeństwa oraz o cenie, jaką się za nie płaci. Ukazała się w serii „Kim Jest Człowiek?” i jest przeznaczona dla czytelników zainteresowanych filozofią hiszpańską, estetyką i teorią literatury.