Europa i jej narody (wyd. IV, rozszerzone)

Krzysztof Pomian przedstawia dzieje Europy jako historię relacji między wspólną przestrzenią kulturową a narodami i państwami, które ją tworzą. Wywód prowadzi od świata rzymskiego i jego dziedzictwa przez kolejne formy politycznej oraz kulturowej jedności kontynentu aż do współczesnych prób integracji. Autor pyta, dlaczego Europa wielokrotnie budowała wspólne instytucje, lecz równie często dzieliła się pod wpływem narodowych ambicji, konfliktów i dążeń do dominacji.

Ważnym problemem książki jest partykularyzm: skłonność do stawiania interesu własnego państwa, narodu lub ideologii ponad współpracą. Pomian pokazuje, jak może on prowadzić do izolacji albo walki o hegemonię, i zestawia te zagrożenia z historią europejskich projektów zjednoczeniowych. Rozważa także miejsce Polski w Europie i znaczenie jej przynależności do Unii Europejskiej. Nie pomija sporów ani słabości integracji, traktując je jako temat wymagający historycznego namysłu.

Czwarte, rozszerzone wydanie uzupełnia główny tekst o nowe części. Jedne poszerzają perspektywę historyczną, inne odnoszą się do współczesnych kontrowersji wokół wspólnoty europejskiej. Pierwotna książka ukazała się po francusku w 1990 roku pod tytułem „L’Europe et ses nations”. Polską wersję przygotowała Małgorzata Szpakowska, a dodatkowe teksty tłumaczyli także Tomasz Stróżyński, Wiktor Dłuski i Tomasz Swoboda.