Dziesiąta aleja

„Dziesiąta aleja” to najbardziej osobista powieść Maria Puzo, pełna wątków autobiograficznych. Książka ukazała się po raz pierwszy w 1965 roku pod tytułem „The Fortunate Pilgrim”. Pierwowzorem głównej bohaterki, Lucii Santy, była matka pisarza. Sam Puzo uważał tę powieść za swoje najlepsze, najbardziej literackie dzieło i podkreślał, że bez postaci Lucii Santy nie mógłby napisać „Ojca chrzestnego”.

To historia niezłomnej i dumnej Włoszki, która szuka swojego miejsca w bezwzględnej wielkomiejskiej dżungli, rządzącej się prawem silniejszego. Licząc na odmianę losu, Lucia Santa opuszcza rodzinne Włochy i jako panna młoda poślubiona na odległość przybywa wraz z tysiącami innych imigrantów do Nowego Jorku. Jej mąż ginie w nieszczęśliwym wypadku, zostawiając ją jako młodą wdowę w ciąży. Pozbawiona złudzeń, Lucia ponownie wychodzi za mąż.

Uwięziona w toksycznym małżeństwie, toczy heroiczną walkę o wychowanie szóstki dzieci w surowym świecie, w którym codzienna walka o przetrwanie każe porzucać tradycyjne wartości wyniesione ze starego kraju. Akcja obejmuje lata Wielkiego Kryzysu i początek drugiej wojny światowej, a siła charakteru i cierpliwość Lucii są jedynym, co może ocalić rodzinę przed rozpadem i konfliktem między włoskim a amerykańskim stylem życia.

Powieść jest przejmującym, chwilami komicznym, a chwilami brutalnym obrazem życia włoskich imigrantów w Nowym Jorku pierwszej połowy XX wieku. Na jej podstawie powstał w 1988 roku miniserial telewizyjny „Mamma Lucia” z Sophią Loren w roli tytułowej. Obecne wydanie wydawnictwa Albatros, w przekładzie Jacka Manickiego, należy do serii obejmującej cały dorobek Maria Puzo, wydawany w jednolitej, starannej szacie graficznej.