Dzieje Czytelni Polskiej i Ośrodka Informacji i Kultury Polskiej w Budapeszcie (1951–1989)

Książka Renaty Zawistowskiej i Tadeusza Kopysia przedstawia dzieje polskich placówek kulturalnych w Budapeszcie w latach 1951–1989. Autorzy śledzą funkcjonowanie Czytelni Polskiej, a następnie Ośrodka Informacji i Kultury Polskiej, na tle oficjalnych stosunków między Polską a Węgrami w okresie rządów komunistycznych. Sięgają do materiałów archiwalnych i literatury przedmiotu, porządkując opowieść chronologicznie oraz według znaczenia omawianych zagadnień.

Jednym z punktów wyjścia jest nierównowaga w instytucjonalnej wymianie kulturalnej. W Warszawie działał Węgierski Instytut Kultury, podczas gdy polska obecność w Budapeszcie przybrała postać placówek o niższej randze. Oficjalna zasada symetrii między państwami socjalistycznymi nie przekładała się więc w pełni na rzeczywistość. Działalność placówek podlegała ponadto politycznym ograniczeniom: program kontaktów i prezentacji kultury musiał mieścić się w wyznaczonym przez władze kanonie.

Na tym tle autorzy pokazują praktyczne znaczenie budapeszteńskiego ośrodka. Prowadzono tam naukę języka polskiego, wspierano przekłady literatury oraz prezentowano polski film i teatr. Historia Czytelni i Ośrodka staje się dzięki temu opowieścią o sposobach podtrzymywania więzi kulturalnych między dwoma krajami, ale także o granicach, które wyznaczały tym więziom polityka i nierówna pozycja instytucji. Publikacja pozwala prześledzić zarówno zmiany organizacyjne polskiej placówki, jak i jej rolę w upowszechnianiu polskiej kultury nad Dunajem.