Diagnostic Pathology. Cytopathology

Czwarte wydanie „Diagnostic Pathology: Cytopathology” jest praktycznym opracowaniem poświęconym pełnemu zakresowi współczesnej cytopatologii. Książka obejmuje cytologię ginekologiczną, materiał złuszczeniowy spoza narządu rodnego, biopsję aspiracyjną cienkoigłową oraz powiązanie obrazu cytologicznego z badaniami obrazowymi, histopatologią i diagnostyką molekularną. Została przygotowana jako źródło do codziennej pracy, sporządzania kompletnych raportów oraz szkolenia patologów i cytopatologów na różnych etapach doświadczenia.

Część ginekologiczna przedstawia zmiany łagodne i zakaźne, nieprawidłowości komórek płaskonabłonkowych i ich naśladowców, zmiany komórek gruczołowych, nowotwory narządu rodnego, cytologię endometrium oraz badania kanału odbytu. Uwzględniono aktualne zasady przesiewowego wykrywania raka szyjki macicy, terminologię oraz klasyfikacje nowotworów. Omawiane są także testy molekularne i immunocytochemiczne, ze wskazaniem, jak interpretować ich wyniki w kontekście rozmazu lub niewielkiej biopsji.

Kolejne części dotyczą materiału złuszczeniowego z przewodu pokarmowego, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynów z jam ciała, popłuczyn i dróg moczowych. Rozdziały o aspiracji cienkoigłowej obejmują między innymi tarczycę, przytarczyce, węzły chłonne, oko, ślinianki, pierś, skórę i tkankę podskórną. W obrębie węzłów omówiono zmiany reaktywne, zakaźne, przerzuty oraz chłoniaki B-komórkowe, T-komórkowe i Hodgkina. Powtarzalny układ pozwala porównywać cechy morfologiczne, możliwe pomyłki i przydatność metod pomocniczych.

Materiał dotyczący głębiej położonych narządów obejmuje układ oddechowy, śródpiersie, wątrobę, nerki, nadnercza, trzustkę, kości, tkanki miękkie i układ nerwowy. Dla każdej grupy zmian przedstawiono rozpoznania nienowotworowe, nowotwory łagodne i złośliwe oraz najważniejsze różnicowania. Autorzy uwzględniają rozwój endoskopii i bronchoskopii, techniki pobierania materiału pod kontrolą obrazu oraz konsekwencje tych zmian dla pracy cytopatologa. Osobny dział opisuje przygotowanie preparatów, kontrolę jakości i badania dodatkowe.

Wydanie omawia najnowszą terminologię WHO, zmiany klasyfikacji guzów, diagnostykę towarzyszącą oraz zastosowanie sztucznej inteligencji i cyfrowej cytopatologii. Ponad dwa tysiące obrazów drukowanych, a także dodatkowe materiały elektroniczne, pokazują obrazy cytologiczne i histologiczne, patologię makroskopową, fotografie kliniczne, radiologię i ilustracje medyczne. Adnotacje wskazują elementy ważne dla rozpoznania, a filmy demonstrują wyniki oraz pobieranie próbek pod kontrolą obrazowania.

Rozdziały mają jednolity, szybki w użyciu format: najważniejsze fakty, krótkie omówienia, tabele, obrazy z opisami, diagnostyka różnicowa i odwołania do piśmiennictwa. Taki układ ułatwia sprawdzenie kryteriów podczas oceny niewielkiego materiału, także w czasie trwania procedury u pacjenta. Książka łączy morfologię z danymi klinicznymi i molekularnymi, pokazując, jak sformułować precyzyjne rozpoznanie oraz wskazać ograniczenia badanego materiału.