Dech żyroskopu

„Dech żyroskopu” to zbiór wierszy o utracie i o tym, co po niej nadal trwa w pamięci oraz codziennym doświadczeniu. Magdalena Grenda-Kurmanow przygląda się więziom matek i córek, sióstr, przyjaciół oraz kochanków. Rozstanie nie zawsze oznacza tu całkowite zniknięcie drugiej osoby: ślady dawnych spotkań pozostają w ciele, słowach, rzeczach i miejscach. Bohaterki i bohaterowie próbują odnaleźć równowagę mimo zmienności relacji, tęsknoty i niepewności.

Wiersze prowadzą przez mieszkania, tramwaje, puste pokoje, okolice jezior, gór i zimowego morza. Te przestrzenie nie są wyłącznie tłem. Przywołują dawną bliskość i pozwalają zobaczyć, jak pamięć wiąże się z konkretnymi przedmiotami oraz ruchem w znanym otoczeniu. Autorka zestawia chwile czułości z oddaleniem, skupienie z rozproszeniem, lekkość z ciężarem. Drobne zmiany w sposobie mówienia i postrzegania pokazują, że po stracie także zwykłe sytuacje mogą nabrać innego znaczenia.

Tytułowy obraz żyroskopu przywołuje próbę utrzymania kierunku, kiedy punkt oparcia się przesuwa. Tom nie sprowadza jednak doświadczenia do jednej historii żałoby. Obejmuje różne formy nieobecności, rozstań i powrotów pamięci oraz wysiłek, by mimo nich zachować więź z własnym życiem. Wiersze łączą obserwację codzienności z namysłem nad językiem, którym można opowiedzieć o czułości i o jej utracie.