Cywilizacja. Zachód i reszta świata

„Cywilizacja. Zachód i reszta świata” Nialla Fergusona to książka historyczna, wydana w oryginale w 2011 roku, opowiadająca o dziejach cywilizacji zachodniej od XV wieku do współczesności. Autor zastanawia się, jak to się stało, że stosunkowo uboga, rozdrobniona i niezwykle zróżnicowana Europa zdołała zdominować świat i narzucić mu swoje wzorce myślenia, organizacji życia, a nawet ubioru.

Punktem wyjścia jest porównanie Zachodu z innymi wielkimi cywilizacjami, które wcześniej miały większe szanse na hegemonię: z Chinami, które w XV wieku zamknęły się na kontakty zewnętrzne, oraz ze światem islamu, długo rywalizującym z Europą aż do odsieczy wiedeńskiej w 1683 roku. Od XV wieku Zachód zaczyna jednak nabierać rozpędu – organizuje wyprawy odkrywcze, rozwija naukę, na masową skalę wykorzystuje druk i przechodzi kolejne rewolucje: przemysłowe, społeczne i religijne.

Ferguson wskazuje sześć czynników, które w jego ocenie zapewniły Zachodowi przewagę: konkurencję, naukę, prawo własności, medycynę, społeczeństwo konsumpcyjne i etykę pracy. W opowieści pojawiają się również polskie akcenty, między innymi bitwa pod Wiedniem oraz bitwa warszawska 1920 roku.