Chciałabym opowiedzieć, jak zginęło miasto...

„Chciałabym opowiedzieć, jak zginęło miasto…” to monografia zagłady żydowskiej społeczności Nowego Targu, wydana przez Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów. Karolina Panz odtwarza losy ludzi, którym w czasie okupacji odebrano prawo do życia, a o których przez kolejne dziesięciolecia zapomniano. Jak sama pisze, chciała, by to, co niewyobrażalne, stało się wyrażalne dzięki jak najdokładniej opisanym historiom konkretnych osób.

Książka opiera się na tysiącach dokumentów, fotografii, listów i materiałów archiwalnych. Autorka analizuje każdy, nawet najdrobniejszy strzęp informacji, by przywrócić imiona, nazwiska, twarze i biografie około dwóch tysięcy nowotarskich Żydów. Narracja biegnie dwoma torami: obok dziejów całej społeczności śledzi losy rodziny Singerów, a ważnym źródłem były materiały przekazane przez Janet Applefield, urodzoną jako Gustawa Singer.

Perspektywa ofiar, oparta na splecionych relacjach, sytuacjach i dokumentach, pokazuje prześladowania, rozpaczliwe próby przetrwania i samopomoc. Książka jest zarazem pracą naukową, wypełniającą białe plamy w historii regionu, i osobistą księgą pamięci autorki o Żydach Nowego Targu. Wysoko ocenili ją m.in. prof. Barbara Engelking i prof. Antoni Sułek.

Karolina Panz jest socjolożką związaną ze Stowarzyszeniem Centrum Badań nad Zagładą Żydów. Mieszka na Podhalu i od lat bada historię tamtejszych Żydów w czasie Zagłady i po wojnie. Działa na rzecz upamiętnienia żydowskiej społeczności regionu.