Barbieland. Historia nieautoryzowana

Reporterska historia firmy Mattel i jej najsłynniejszego produktu, napisana przez amerykańską dziennikarkę Tarpley Hitt. Przez blisko siedem dekad Mattel przedstawiał Barbie jako rewolucję, pierwszą lalkę o wyglądzie dorosłej kobiety. Autorka przypomina, że pierwowzorem była niemiecka lalka Lilli, do której Barbie była niemal bliźniaczo podobna, i zaznacza, że to tylko jeden z wielu sekretów przedsiębiorstwa.

Książka odsłania kulisy narodzin lalki i opisuje lata jej największych sukcesów. Pokazuje, jak firma odpierała konkurentów przemyślanym marketingiem, korzystała z wpływów w kręgach rządowych, prowadziła bezwzględne procesy sądowe i sięgała po metody przypominające powieść szpiegowską. Hitt opisuje szpiegowanie rywali, kopiowanie cudzych pomysłów i walkę o dominację na rynku zabawek. Jak zauważył jeden z recenzentów, po zdobyciu pozycji lidera firma z niemal wojskową konsekwencją zabiegała o to, by klienci kupowali coraz więcej.

Przez karty tej opowieści przewija się galeria nietuzinkowych postaci. Jest wśród nich założycielka, którą zmuszono do odejścia z własnej firmy, finansista nazywany królem obligacji śmieciowych, skazany za oszustwa, a zarazem człowiek, który pomógł uratować markę, oraz twórcy lalek Bratz, których sukces doprowadził kiedyś Mattel na skraj zapaści.

Autorka pisze również o parze niemieckich producentów zabawek z nazistowską przeszłością, o magnacie branży zabawkarskiej zaprzyjaźnionym z J. Edgarem Hooverem, o projektancie wojskowych systemów rakietowych, który został dyrektorem w Mattelu i mężem Zsy Zsy Gabor, a także o zafascynowanym freudyzmem specjaliście od marketingu, który widział w lalce narzędzie wpływania na umysły amerykańskich konsumentów.

Publikacja powstała na podstawie dziennikarskiego śledztwa, kwerend prowadzonych w kilku krajach i rozmów z osobami związanymi z marką. Nie została autoryzowana przez firmę, co podkreśla podtytuł. Opisuje spory patentowe, pozwy i kontrowersyjne praktyki reklamowe, które towarzyszyły utrzymywaniu produktu na szczycie. Zdaniem autorki dzieje ulubionej zabawki kilku pokoleń są w gruncie rzeczy historią ostrej konkurencji.

W szerszym planie jest to opowieść o amerykańskim biznesie i kulturze masowej XX wieku: o korporacyjnych rozgrywkach, związkach przemysłu z polityką i o tym, jak zabawka stała się globalnym fenomenem. Książka zainteresuje czytelników literatury faktu, historii gospodarczej i popkultury. Z angielskiego przełożyła ją Ewa Skórska.