Ballady Beleriandu. Historia Śródziemia. Tom 3

„Ballady Beleriandu” to trzeci tom dwunastotomowego cyklu Historia Śródziemia, w którym Christopher Tolkien opracował i opatrzył komentarzem niepublikowane za życia rękopisy swojego ojca. Tom gromadzi wczesne mity i legendy, które z czasem złożyły się na opowieść znaną z „Silmarillionu”, i pokazuje je w formie poetyckiej, którą J.R.R. Tolkien nadawał im przez wiele lat, częściowo równolegle z pracą nad „Władcą Pierścieni”.

Trzon książki stanowią dwa długie poematy narracyjne. Pierwszy z nich, Ballada o dzieciach Húrina, napisany wierszem aliteracyjnym, przedstawia tragiczne losy Túrina Turambara, bohatera żyjącego w cieniu klątwy ciążącej nad jego rodem. Drugi, Ballada o Leithian, ułożony rymowanymi dwuwierszami czterostopowego jambu, opowiada historię śmiertelnika Berena i elfickiej księżniczki Lúthien, ich wyprawy po Silmaril oraz spotkania z Morgothem w jego podziemnej twierdzy. Ten poemat był głównym źródłem rozdziału o Berenie i Lúthien w „Silmarillionie”.

Oba utwory pozostały niedokończone, a każdy z nich zachował się w dwóch wersjach: wcześniejszej i późniejszej, przerobionej przez autora. Ballada o Leithian urywa się w chwili, gdy Beren staje przed wilkiem Carcharothem u bram Angbandu. Obok dwóch głównych ballad tom zawiera także krótsze, porzucone fragmenty poetyckie: Ucieczkę Noldoli, urywek pieśni o Eärendilu oraz poemat o upadku Gondolinu.

Teksty uzupełnia komentarz Christophera Tolkiena, który umieszcza wcześniejsze wersje poematów obok Księgi zaginionych opowieści i omawia zmiany wprowadzane w kolejnych redakcjach. Dodatek zawiera uwagi krytyczne C.S. Lewisa dotyczące wczesnej wersji Ballady o Leithian, dzięki którym można zobaczyć, jak przyjaciel Tolkiena odbierał ten poemat. Całość pozwala prześledzić kształtowanie się mitologii Śródziemia i jej najważniejszych opowieści na długo przed ich ostatecznym, prozatorskim ujęciem.