Apogeum ludzkości. Czego uczą nas wzrost i upadek największych cywilizacji

„Apogeum ludzkości” to książka szwedzkiego historyka idei i publicysty Johana Norberga, poświęcona „złotym epokom” w dziejach świata – okresom szczególnego rozkwitu kultury, nauki, techniki i gospodarki. Autor zauważa, że choć cywilizacje te różniły się religią, ustrojem i położeniem, każda z nich ostatecznie utraciła swą pozycję, pod naporem sił zewnętrznych albo wskutek wewnętrznych pęknięć.

Norberg analizuje siedem przykładów: starożytne Ateny, republikę rzymską, kalifat Abbasydów ze stolicą w Bagdadzie, Chiny dynastii Song, Włochy doby renesansu, Republikę Zjednoczonych Prowincji oraz kraje anglojęzyczne epoki nowoczesnej. W każdym przypadku szuka czynników, które umożliwiły rozkwit, i tych, które doprowadziły do zmierzchu.

Zdaniem autora wspólnym mianownikiem złotych epok była otwartość – na handel, obce idee, przybyszów i eksperymenty – a ich koniec wiązał się z pychą, utratą czujności lub zamknięciem się na świat. Z tej perspektywy ocenia współczesność, którą również uznaje za okres wyjątkowego postępu, i zastanawia się, jak go nie zaprzepaścić.

Książka jest zarazem pochwałą osiągnięć i przestrogą przed samozadowoleniem. Wyraża liberalne, wolnorynkowe stanowisko autora, które może być przedmiotem dyskusji. Przekład: Jacek Sikora.